Erkek Hayvanlarda Vasectomi ile Doğum Kontrolü Yöntemi
Vasectomi, erkek hayvanlarda doğum kontrolü sağlarken cinsel yaşamı etkilemeyen bir yöntemdir. Detaylar Bursa Akademi Hayvan Hastanesi’nden geldi.
Bursa Akademi Hayvan Hastanesi’nden Doç. Dr. Cem Perk, erkek kedi ve köpeklerde cinsel yaşamı etkilemeden alternatif bir doğum kontrol yöntemi olan vasectomi operasyonunun detaylarını paylaştı.
Vasectomi, erkeklerde sperm kanallarının bağlanarak kesilmesiyle sperm akışının durdurulmasını amaçlayan bir cerrahidir. Bu işlem, cinsel birleşme sonrası gebelik oluşumunu engelleyerek etkili bir doğum kontrolü sağlar. Dünyada, özellikle insanlarda yaygınlaşan bu yöntem, güvenilir bir korunma şekli olarak öne çıkmaktadır. Örneğin, Çin’de yaklaşık 8 milyon, ABD’de ise yılda 500 bin erkeğe vasectomi uygulanmaktadır.
Evcil hayvanlarda vasectomi, özellikle ABD ve Avrupa’da popüler bir doğum kontrol yöntemi haline gelmiştir. Türkiye’de ise bu uygulama ilk kez 2013 yılında Doç. Dr. Cem Perk tarafından Simba isimli bir kediye gerçekleştirilmiş ve başarılı sonuçlar alınmıştır. O tarihten bu yana, hayvan sahiplerinin talepleri doğrultusunda pek çok vakada bu yöntem tercih edilmiştir ve veterinerlik alanında alternatif bir doğum kontrol yöntemi olarak kabul edilmiştir.
Vasectomi operasyonu sırasında testisler alınmadığı için erkek cinsiyet hormonu olan testesteron salgılamaya devam eder. Bu durum, hayvanın cinsel isteğini ve dişiyle çiftleşme yeteneğini korumasını sağlar; ancak gebelik oluşmaz. Operasyon, testisler üzerinden yapılan küçük bir kesi ile sperm kanallarına ulaşarak gerçekleştirilir. Sperm kordonu, alt ve üst uçlarından bağlanarak kesilir ve böylece sperm akışı engellenmiş olur. Bu işlem genellikle 15-20 dakika sürer.
Kedilerde sperm kanalları ile damarların birbirine yakın olması nedeniyle dikkatli bir cerrahi müdahale gereklidir. Sperm kanalı açığa çıkarılırken damarlara zarar verilmemesi son derece önemlidir; aksi takdirde testis dokusu beslenemeyecek ve kastrasyon yapılması gerekebilir. Bu nedenle, vasectomi işleminin bir uzman veteriner tarafından gerçekleştirilmesi önerilmektedir.
Vasectomi uygulanan kedilerde, kızgınlık dönemlerinde hırçınlaşma, çiftleşme isteği ve bazı yerleri idrarla işaretleme gibi davranışların değişmeyeceği göz önünde bulundurulmalıdır. Ancak, evde dişi bir kedi varsa ve kısırlaştırılmamışsa, hamilelik olmaksızın çiftleşme gerçekleşebilir. Vasectomi, hayvanların cinsel yaşamlarını kısıtlamayan, onların konforunu önemseyen modern ve insancıl bir yöntemdir. Özellikle farklı cinsiyette çok sayıda kedi besleyen aileler için ideal bir tercihtir.
Kastrasyon ile kısırlaştırılan kedi ve köpeklerde sıkça görülen kilo alma ve obezite gibi sorunlar, vasectomi sonrası ortaya çıkmaz. Ayrıca, kastre edilen erkek hayvanlarda görülen hareketsizlik vasectomi sonrası gözlemlenmez. Kastre edilen erkek kedilerde ilerleyen süreçte idrar yollarında taş ve kum oluşma olasılığı yüksektir; ancak vasectomi uygulananlarda bu durum nadir görülmektedir. Bunun yanı sıra, köpeklerde kalça displazisi ve Scottish Fold kedilerde eklem problemleri gibi kalıtsal hastalıklar nedeniyle kastre edilmesi önerilen hayvanlar, cinsel aktivitelerine devam edebilirler.
